Nazywam się Zuzanna Cichocka, jestem architektem z zamiłowania, z wykształcenia i z zawodu. Stworzyłam ten kanał po to, żeby podzielić się z Wami moją wiedzą w tym temacie. Dzisiejszy temat to właściwie rzeka i na pewno nie będzie to jedyny film, który na ten temat powstanie.

Ponieważ jest to pierwszy materiał z tej serii, zacznijmy od ogólników. Zacznę krótką dygresją.

Dlaczego nie da się odpowiedzieć: „czy ta lampa będzie pasować?”

Bardzo często dostaję telefony albo pytania w stylu: „Proszę Pani, czy ta lampa będzie pasowała do mojego wnętrza?”. Kiedy słyszę takie pytanie, mam zawsze chwilę milczenia, bo w mojej głowie pojawia się naraz ogromna liczba informacji i pytań.

Nie da się odpowiedzieć wprost, czy lampa ze zdjęcia będzie pasowała do wnętrza, którego nie znamy. Nie da się tego ocenić bez znajomości kontekstu: wielkości wnętrza, miejsca, nad którym lampa ma wisieć, innych źródeł światła, koloru światła, rodzaju żarówki czy tego, czy oświetlenie jest zintegrowane.

Dopiero po przeanalizowaniu całego pakietu parametrów możemy stwierdzić, czy dana lampa faktycznie pasuje do wnętrza. Jeśli nurtuje Was pytanie, jaką lampę kupić, jaki plafon wybrać i jak dobrać oświetlenie — ten materiał jest właśnie dla Was.

Dlaczego projekt elektryki jest tak ważny

Zanim przejdziemy do samych lamp, chciałabym powiedzieć kilka słów o elektryce. Uważam, że projekt elektryki jest jednym z najważniejszych projektów we wnętrzu.

Wystarczy minimalnie przesunąć stół i lampa przestaje być nad stołem. Wystarczy przesunąć szafkę i nagle gniazdko trafia w środek łączenia mebli. Bez dobrego projektu elektryki nie da się dobrze funkcjonować we wnętrzu.

Gwarantuję Wam, że bez przemyślanego projektu będziecie mieć problemy z ustawieniem oświetlenia, mebli, ilością gniazdek i ogólną funkcjonalnością. Dlatego warto wszystko zaplanować po kolei.

Oświetlenie jako temat kompleksowy

Oświetlenie to bardzo złożony temat. Istnieje nawet osobny zawód – projektant oświetlenia. Ja chcę Wam jedynie naświetlić podstawy, które pozwolą Wam sprawniej wybierać lampy i uświadomić potencjalne problemy.

Przeprowadzę Was krok po kroku: od określenia potrzeb, przez nazewnictwo, parametry, aż po miejsca zakupu. Wszystkie te elementy muszą się połączyć, aby finalnie wybrać najlepiej dopasowane oświetlenie.

Trzy podstawowe grupy oświetlenia

Na początku zastanówmy się, czego właściwie potrzebujecie. Dzielę oświetlenie na trzy grupy – to nie jest żadna oficjalna zasada architektoniczna, tylko mój sposób porządkowania tematu.

Oświetlenie główne – „do szukania szkieł kontaktowych”

Pierwsza grupa to oświetlenie główne, które żartobliwie nazywam oświetleniem do szukania szkieł kontaktowych. Jest to światło techniczne, służące do oświetlenia całego pomieszczenia.

Potrzebujemy go do sprzątania, szukania rzeczy i normalnego funkcjonowania. Niezależnie od tego, czy lubicie jasne wnętrza, takie światło zawsze się przyda. W tym przypadku kluczowa jest moc i parametry techniczne, a forma może być zupełnie neutralna.

Oświetlenie funkcyjne i kreujące

Druga grupa to oświetlenie funkcyjne i kreujące. Są to wszystkie światła, które budują atmosferę, podkreślają elementy wnętrza albo spełniają konkretne funkcje.

Może to być oświetlenie obrazów, biblioteczek, wnętrz szaf, blatów kuchennych, gablot czy podświetlenia dekoracyjne. Nie musi być bardzo mocne, ale musi realizować dokładnie tę funkcję, którą dla niego zaplanowaliśmy.

Oświetlenie dekoracyjne

Trzecia grupa to oświetlenie dekoracyjne. Nie oświetla całego wnętrza, nie jest funkcyjne, nie rzeźbi przestrzeni — jego jedynym zadaniem jest wygląd i klimat.

W tej grupie najważniejszy jest efekt wizualny, kolor, forma i atmosfera, jaką wprowadza do wnętrza. To oświetlenie dopełnia dwie poprzednie grupy.

Ile źródeł światła powinno być we wnętrzu

Istnieje ciekawa zasada mówiąca, że we wnętrzu powinno znajdować się od pięciu do siedmiu źródeł światła. Nie trzymam się jej sztywno, ale w praktyce często się sprawdza.

Przykładowo w salonie możemy mieć jedno lub dwa światła główne, kilka punktów kreujących oraz dwie lampki dekoracyjne. Wnętrze staje się wtedy znacznie ciekawsze i bardziej „wyrzeźbione” światłem.

Parametry oświetlenia – na co zwrócić uwagę

Gdy już wiemy, czego potrzebujemy, przechodzimy do parametrów. Pierwszym z nich jest kierunek światła — czy świeci w dół, w górę, dookoła, punktowo, czy rozproszone.

Kolejnym parametrem jest moc. Najczęściej pracuję na oświetleniu LED, ponieważ jest oszczędne i łatwiejsze w kontroli parametrów. Producenci często podają odpowiedniki starych watów, co ułatwia porównanie.

Zintegrowane LED czy wymienne żarówki

Warto zastanowić się, czy wybrać lampę z wbudowanym LED-em, czy na wymienne żarówki. Oba rozwiązania mogą się zepsuć, dlatego ważna jest jakość i gwarancja.

Nie bałabym się lamp dekoracyjnych z wbudowanymi LED-ami, zwłaszcza gdy nie ma innej możliwości uzyskania danego efektu wizualnego.

Kolor światła

Kolor światła to kwestia bardzo indywidualna. Ja osobiście bardzo lubię barwę 3000K – delikatnie ciepłą, ale nie żółtą.

Im mniej kelwinów, tym światło bardziej żółte. Im więcej, tym zimniejsze i bardziej niebieskie. Dla roślin, które potrzebują fotosyntezy, najlepsze jest światło około 6000K.

Warto zachować spójną barwę w oświetleniu głównym i funkcyjnym, a większą swobodę zostawić dla oświetlenia dekoracyjnego.

Wodoszczelność i parametr IP

Bardzo ważnym parametrem, szczególnie w łazienkach, jest wodoszczelność. Minimalna zalecana szczelność to IP44, czyli bryzgoszczelność.

Wyższe klasy, takie jak IP65, pozwalają na bezpośredni kontakt z wodą. Nie zawsze jednak trzeba stosować najwyższe parametry w całej łazience — warto używać ich rozsądnie.

Materiał lampy i jego wpływ na światło

Materiał, z którego wykonana jest lampa, wpływa na światło we wnętrzu. Szkło, mat, kolorowy abażur czy wzór zmieniają sposób rozchodzenia się światła.

Większą swobodę materiałową można stosować w lampach dekoracyjnych, natomiast przy oświetleniu funkcyjnym forma nie powinna zaburzać funkcji.

Sterowanie oświetleniem

Ostatnim, bardzo ważnym parametrem jest sterowanie. Mówimy tu nie tylko o włącznikach, ale także o czujnikach ruchu, sterowaniu pilotem, smartfonem czy głosem.

Możliwość przyciemniania i rozjaśniania światła jest równie ważna jak regulacja głośności dźwięku. Technologia bardzo ułatwia życie i warto z niej korzystać.

Rodzaje lamp i ich nazewnictwo

Prawidłowe nazwanie lamp bardzo ułatwia ich znalezienie. Lampy sufitowe obejmują plafony, zwisy, żyrandole oraz systemy szynowe.

Mamy także oświetlenie wpuszczane w sufit, kinkiety (lampy ścienne), lampy podłogowe oraz lampy stołowe i biurkowe.

Gdzie kupować oświetlenie

Oświetlenie dzielę na trzy grupy: marketowe, tzw. „sprawdzone chińczyki” oraz sklepy specjalistyczne.

Oświetlenie marketowe bywa tanie, ale często brakuje w nim kluczowych parametrów. Zakupy w takich miejscach są raczej eksperymentem.

Sprawdzone sklepy internetowe sprowadzające oświetlenie z Azji często oferują bardzo dobry stosunek jakości do ceny, o ile znamy produkty i możemy je zweryfikować.

Sklepy specjalistyczne oferują najwyższą jakość, precyzyjne parametry i wsparcie projektowe, co czyni je najlepszym wyborem do bardziej wymagających realizacji.